{"id":73,"date":"2020-06-11T14:21:33","date_gmt":"2020-06-11T14:21:33","guid":{"rendered":"http:\/\/aliserik.com\/?p=73"},"modified":"2020-12-09T14:30:29","modified_gmt":"2020-12-09T12:30:29","slug":"het-woord-dat-bloot-is-door","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/aliserik.com\/?p=73","title":{"rendered":"Het woord dat bloot is"},"content":{"rendered":"\n

Door Herbert Mouwen<\/strong> Gepubliceerd op Meander Magazine<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Geplaatst op 27 maart 2019<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

De stem die baart van de Amersfoortse dichter Ali \u015eerik is zijn derde dichtbundel in het Nederlands. Hiervoor verschenen drie bundels in het Turks, zijn moedertaal. Het is een markante bundel geworden met een diversiteit aan actuele onderwerpen. Scherpe observaties, direct taalgebruik en een hoge toegankelijkheid van zijn gedichten zijn kenmerkend voor zijn anekdotische manier van schrijven. De dichtbundel is verdeeld in drie afdelingen, die achtereenvolgens de titels \u2018Alles is zo mooi\u2019, \u2018Dagelijks brood\u2019 en \u2018Brood voor de ziel\u2019 meegekregen hebben. Vrijwel alle gedichten zijn opgebouwd uit strofen, die in lengte met elkaar overeenkomen. Het herhalen van openingszinnen van de strofen wordt enkele malen al dan niet in varianten toegepast. Soms is het herhaalde gebruik van de gebiedende wijs, waarin de dichter zich streng tot de lezer richt, het bepalende structuurelement van een gedicht. Eindrijm en metrum ontbreken in \u015eerik po\u00ebzie, het taalgebruik is zakelijk, soms beschouwend. Bij wijze van voorwoord en nawoord zijn twee gedichten van Hanneke Verbeek opgenomen die betrekking hebben op het dichterschap van Ali \u015eerik. In haar \u2018Haan op plat vlak\u2019 lees ik: \u2018maar hij, de snoeshaan \/ in dit kakelhok \/ krabt diepte open\u2019.<\/p>\n\n\n\n

Het gedicht \u2018De parade van de geboorteakte\u2019 gaat over eenzaamheid en heeft een cynische ondertoon. De inhoud van de openingszin is nietsontziend, daarna maakt de dichter duidelijk dat al die praatprogramma\u2019s op de televisie slechts lege gesprekken opleveren. Het \u2018lijk\u2019 dat \u2018wacht\u2019 is er in ieder geval niet mee geholpen. De eerste strofe luidt aldus:<\/p>\n\n\n\n

Op het zitmeubel wacht al maanden een lijk.
De televisie staat aan. Heel wat dialogen
zijn de revue gepasseerd. Niemand bouwt
meer zandkastelen voor de golven.<\/p>\n\n\n\n

Wat bijzonder is aan de po\u00ebzie van \u015eerik is het pamfletachtige karakter van de meeste gedichten, met name in de eerste en tweede afdeling van de bundel. De dichter lijkt er niet op uit te zijn fraaie gedichten te schrijven, die rijkelijk voorzien zijn van symboliek en metaforen. Hij wil situaties aan de orde stellen die hem opvallen, persoonlijk raken en in veel gevallen irriteren. De lezer herkent ogenblikkelijk het onderwerp dat hij aanroert en voelt zich daar al heel vlug ongemakkelijk bij. Herkenning en het gevoel oproepen dat ook jij als lezer in gebreke bent gebleven en aan de bestaan van de wantoestand niets gedaan hebt, zijn de po\u00ebtische wapens die hij inzet. Zelden heb ik de eenzaamheid in een moderne samenleving zo krachtig verwoord gezien als in de derde strofe van \u2018De parade van de geboorteakte\u2019:<\/p>\n\n\n\n

Waren de huizen maar niet zo goed
ge\u00efsoleerd. Je hoort niet wanneer iemand doodgaat.
Alleen het gefluister van geesten.
De zorg voor een verantwoord energiegebruik in relatie tot de vereenzaming. Voor de dichter is er een causaal verband tussen beide. Hij koppelt de isolatie van huizen aan de vereenzaming en \u2013 hoe kan het ook anders? \u2013 hij geeft de voorkeur aan de opvatting dat niemand in eenzaamheid mag sterven. Na het lezen van het gedicht werd me het wrange karakter van de titel \u2018De parade van de geboorteakte\u2019 echt duidelijk. Je krijgt zoals iedereen een papiertje bij je geboorte en de rest van je leven loop je de kans alleen op de wereld te zijn en te blijven. De afsluitende strofe is het summum van eenzaamheid:<\/p>\n\n\n\n

De parade van de geboorteakte is ten einde,
\ngeen getuige te vinden die het verleden overdraagt
\naan de geschiedenis, toekomst was tijdelijk.<\/p>\n\n\n\n

Het gedicht als pamflet. Voor \u015eerik is een pamflet een tekst die geschreven is naar aanleiding van een bepaalde gebeurtenis, waarin niet alleen de lezer ge\u00efnformeerd wordt, maar ook de dichter stelling neemt ten opzichte van die gebeurtenis. Soms draait het niet om een concrete gebeurtenis, maar om een niet direct waarneembaar verschijnsel dat al langer aan de gang is. Onderwerpen die in zijn pamfletachtige gedichten langskomen zijn verwarde mensen, terrorisme, het plegen van een aanslag, persvrijheid, pyromanie, leiderschap, straatprostitutie, armoede, Mosul en de gesneuvelde soldaat. Daarnaast zijn er de alledaagse onderwerpen (\u2018Dagelijks brood\u2019), zoals de natuur, de jaargetijden, de liefde, vrouwen, de dood, de tijd, het kind, verjaardagen, vriendschap en het verleden. Vanuit het gezichtspunt van de dichter is het gedicht \u2018Kleine vrouwen\u2019 generaliserend, maar tegelijkertijd o zo aandoenlijk (\u2018Kleine vrouwen hebben kleine tranen \/ maar hun tranen zijn diep.\u2019) en met liefde en openhartigheid geschreven: \u2018Maar hun benen zijn sterk \/ om hun bezopen mannen naar huis te dragen.\u2019 En altijd komt het motief van je een vreemde voelen in het land waar je nu woont bovendrijven. \u2018In de auto\u2019 opent met de veelzeggende versregel \u2018Ik rij door een streek die mij vreemd is.\u2019 En het gedicht \u2018Framboos op het ijs\u2019 bevat de zin \u2018Vriendschap is het vruchtvlees van onze soort\u2019. Als lezer herken je bovenstaande thema\u2019s moeiteloos, maar elke keer word je verrast door het openlijke karakter en de onverwachte invalshoeken van zijn gedichten. Opmerkelijk is daarbij dat \u015eerik van de hak op de tak springt met het aanbieden van zijn thema\u2019s. De variatie van onderwerpen is groot. Ik wil \u2013 wellicht ten overvloede \u2013 benadrukken dat het bij \u015eerik gaat om het gedicht-als-pamflet en niet om een pamflet in de vorm van een gedicht. Ali \u015eerik is bovenal dichter.
De gedichten van de laatste afdeling zijn ge\u00efnspireerd door en gebaseerd op een aantal kunstwerken. De titel van deze afdeling is veelzeggend: \u2018Brood voor de ziel\u2019. De dichter noemt aan het begin van de afdeling een tiental namen van de kunstenaars, niet van de werken zelf. De precieze koppeling tussen gedicht en kunstwerk blijft daarom onduidelijk. Het is mogelijk om deze po\u00ebzie bij het lezen als autonoom te beschouwen, maar enkele van deze gedichten bevatten veel verwijzingen naar zaken buiten de tekst van het gedicht, zoals \u2018Tussen hoofdweg en gebouw staat een stenen \/ kunstwerk.\u2019, \u2018Daar staat hij dan, als de gemetselde muur \/ van een ru\u00efne\u2019 en \u2018Daar staat ze dan, uit tin en koper gegoten\u2019. Het lezen ervan leidt mij af, want ik wil graag de inspiratiebron weten om een vergelijking te kunnen maken. De tegenstelling in het gedicht \u2018Schaal met vissen\u2019 is fraai. De eerste strofe:<\/p>\n\n\n\n

Een vrouw met kind loopt ergens naar toe,
van de markt naar haar huis, naar de buren,
naar iemand die haar na aan het hart ligt. Zulke dingen
doen vrouwen dagelijks. In haar hand een hand,
haar eigen kind of een kind van iemand anders.
Hoelang je ook naar vrouwen kijkt,
op een gegeven moment verdwijnen ze
om de hoek van een straat, door een deur,
in een winkel, achter de horizon. Ergens waar de regenboog
verdwijnt of weer tevoorschijn komt.<\/p>\n\n\n\n

Na de eerste vijf versregels, waarin het bewegend beeld van een lopende \u2018vrouw met kind\u2019 wordt gepresenteerd, gaat de tijdsduur van het kijken een rol spelen. De observatie is nauwkeurig: eerst het lopen, daarin hoe het \u2018hand aan hand\u2019-beeld van de vrouw eruit ziet en van wie het kind kan zijn, daarna de overweging van het uiteindelijk verdwijnen van de \u2018vrouw met kind\u2019 als je lang blijft kijken. Na deze strofe wordt in de tweede strofe in de eerste drie versregels een andere type vrouw tegenover de \u2018vrouw met kind\u2019 gezet:<\/p>\n\n\n\n

Maar er zijn weinig vrouwen die op hun hoofd
\neen schaal met vissen dragen, hun vruchtbaarheid
\nzo openlijk aan iedereen laten zien.<\/p>\n\n\n\n

De schaal met vissen als vruchtbaarheidssymbool, de vis als verwijzing naar de vrouw die verleidt of te verleiden is. Ook aan de verwijzing naar het Ichthus-motief en het Bijbelse verhaal van de wonderbaarlijke broodvermenigvuldiging valt niet te ontkomen. In deze proza\u00efsche gedichten valt heel wat te ontdekken. Wanneer aan dit gedicht een tekst of een beeld (prent, schilderij) ten grondslag ligt, zou ik graag weten welke tekst of welk beeld dat is.<\/p>\n\n\n\n

De taal die \u015eerik hanteert in De stem die baart is ontdaan van versieringen. In het po\u00ebticale gedicht \u2018Als een woord \/ daar is\u2019 verwoordt hij dat aldus: \u2018Het woord dat bloot is \/ heeft dorst in zijn schaduw\u2019. Het hele gedicht is een weergave van de persoonlijke betekenis die de dichter geeft aan het woord en welke functie het kan krijgen in een gedicht. In dit gedicht komt een grote afwisseling van typen woorden langs. Zo zijn er woorden van zorgen, nostalgie, vriendschap, thuis, een kind, vlam en bloot zijn. In de laatste strofe maakt hij duidelijk dat hij een authentiek \u2013 maar wel alledaags! \u2013 woordgebruik in de gedichten wil hanteren, want \u2018Het woord dat niet gelezen wordt \/ zondert zich af \/ het woord dat geronseld is \/ blaast zichzelf op in een gedicht.\u2019 Bovendien is de houding van deze dichter bijzonder, omdat hij absoluut geen blad voor de mond neemt. Beter nog, hij neemt helemaal niets voor de mond. Hij zorgt ervoor dat de lezer zijn gedichten goed verstaat, dat deze zijn stem goed hoort. De stem van Ali \u015eerik spreekt volkomen vrijuit, zonder scrupules en klinkt welluidend. Die stem baart po\u00ebzie, brengt gedichten ter wereld en die zijn de moeite van het lezen waard.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Ali \u015eerik (2018). De stem die baart. Uitgeverij Lipari, 96 blz. \u20ac 19,90. ISBN 9789082058833<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Door Herbert Mouwen Gepubliceerd op Meander Magazine Geplaatst op 27 maart 2019 De stem die baart van de Amersfoortse dichter Ali \u015eerik is zijn derde dichtbundel in het Nederlands. Hiervoor verschenen drie bundels in het Turks, zijn moedertaal. Het is een markante bundel geworden met een diversiteit aan actuele onderwerpen. Scherpe observaties, direct taalgebruik en […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[8],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aliserik.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73"}],"collection":[{"href":"https:\/\/aliserik.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/aliserik.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aliserik.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aliserik.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=73"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/aliserik.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":479,"href":"https:\/\/aliserik.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73\/revisions\/479"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aliserik.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=73"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aliserik.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=73"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/aliserik.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=73"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}