{"id":996,"date":"2024-10-28T23:07:47","date_gmt":"2024-10-28T21:07:47","guid":{"rendered":"http:\/\/aliserik.com\/?p=996"},"modified":"2024-11-05T21:42:34","modified_gmt":"2024-11-05T19:42:34","slug":"alwetende-verteller-in-bloemrijke-taal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/aliserik.com\/?p=996","title":{"rendered":"Alwetende verteller in bloemrijke taal"},"content":{"rendered":"\n

Door Anneruth Wibaut<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Uit: LITERAIR E-MAGAZINE VOOR NEDERLANDSTALIGE PO\u00cbZIE, 28 okt 2024<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Op het eerste boek van Ali \u015eerik, Land van weemoed<\/em>, werd ik verliefd op de rijke taal waarin het in vrije versvorm zijn familie bezingt, eerste en tweede generatie arbeidsmigranten uit Turkije. En nu ligt er weer zo\u2019n werk, ook in epische verzen, dit keer over het lot van vluchtelingen, van nu en door de eeuwen heen. Met De zachte veren van de tijd<\/em> schreef \u015eerik een epos dat getuigt van hoe de mens soms genoodzaakt is tot vluchten en toch vermag om steeds weer thuis te komen in de liefde en de schoonheid. In zintuigelijke taal nodigt hij ons uit om de geschiedenis te volgen als \u2018theater van het lot\u2019. Hij voorzegt \u2018gebeurtenissen veroorzaakt door wrange ellende \/ uitgestrooid door hebzucht, de honger van andere mensen \/ zorgvuldig voorbereid leed, zwerfvuil van het bloed.\u2019 Met passie bezingt hij de veelzijdigheid van de wereld, bejubelt \u2018hazenlipvleermuizen\u2019, \u2018granaatappelbloesem\u2019, \u2018de druivengaarde\u2019 en versterkt door allitererende opsommingen schoonheid: \u2018bosrozen, boomhei, bezemstruiken\u2019<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

In korte hoofdstukken, soms van minder dan een pagina, soms van vier, beschrijft \u015eerik afwisselend de wederwaardigheden van een groep bootvluchtelingen en vluchtverhalen uit de geschiedenis: slaven in het oude Rome, nomadenstammen in Mongoli\u00eb die achter gras voor hun kuddes aan moeten, Indianen op de vlucht voor de witte indringers. En die van nu: vluchtelingen uit Oekra\u00efne en Afrikaanse vissers die door overbevissing van varende visfabrieken lege zee\u00ebn hebben en uit wanhoop piraat worden. \u015eerik laat zien dat onrecht, overheersing en onverstand van alle tijden zijn en hij plaatst \u2018de problematiek\u2019 van de asielzoeker in een breed perspectief. De geschiedenishoofdstukken zijn cursief gedrukt en worden steeds met onderstaand citaat ge\u00efntroduceerd. Dat soort vormingrepen helpen om dit zowel inhoudelijk als qua taal overvolle boek toch vrij makkelijk te lezen. Net als bij een gedichtenbundel word je uitgenodigd om het boek steeds even neer te leggen om wat je las op je in te laten werken.Tijd is een vogel zonder snavel<\/em>
\u2014\u2014\u2013hij fluit niet als de wind, zingt geen ode<\/em>
\u2014\u2014\u2014\u2013          voor het leven<\/em>
\u2014\u2014\u2013zijn pootjes verschrompeld onder zijn buik.<\/em>
Hij vliegt altijd vooruit, zijn aankomst is onbekend.<\/em>
De veren die van zijn borst en vleugels vallen noemt men geschiedenis.<\/em>
Laten wij de zachte veren van de tijd oprapen<\/em>
\u2014\u2014\u2014\u2013                en in de eenentwintigste eeuw landen<\/em>
\u2014\u2014\u2014-waar hulpkreten van mensen klinken.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Dit citaat toont de karakteristieke bladspiegel die door het hele boek wordt volgehouden. Te lange zinnen beginnen op de volgende regel(s) met een inspringing. Die vorm bepaalt het ritme, zoals enjambementen dat doen in een gedicht.<\/p>\n\n\n\n

Kenmerkend voor de hoofdstukken over de bootvluchtelingen is dat de titel de exacte tijd noemt waarop de gebeurtenissen plaatsvinden. Het begint om 18.21 uur met een vrouw die aan de kust staat. \u2018Haar gezicht gericht naar het uitgestrekte grauwe vel van de zee.\u2019 Ze staat daar elk jaar drie dagen om te rouwen om haar dochter die in de woedende golven verdronk, vijf jaar eerder. Twee\u00ebneenhalve pagina lang beschrijft \u015eerik in woorden vol schoonheid haar rauwe smart. Het wordt niet larmoyant en dat is knap, dat is de kunst van de dichter.<\/p>\n\n\n\n

Dan verzamelen zich de bootvluchtelingen, die \u015eerik toekomstzoekers noemt. Het gammele rubberbootje wordt beschreven, verschillende opvarenden worden nader voorgesteld. Met onderstaande citaat opent het hoofdstuk \u2018De pokdalige mensensmokkelaar, 22.05 uur\u2019.Heel vroeger was er geen Spaanse griep
\u2014\u2014\u2014\u2013 geen Covid-19, Aleppo was nog niet gebombardeerd
\u2014\u2014\u2014\u2013 Mahsa Amini droeg haar hoofddoek nog op de juiste wijze
\u2014\u2014\u2014\u2013 Theo van Gogh maakte nog een film
(\u2026)
Vroeger was alles beter, als vrouw was je blij als je de brandstapel ontliep.
Een scheepsjongen had geluk als hij oud werd.
Gelukkig konden voldoende vrouwen, mannen, hard rennen
\u2014\u2014\u2014\u2013 zodat ze niet in de netten van de slavenhandelaars vielen.
Londen stonk naar riool, de bacteri\u00ebn verspreidden zich door de modder.
Bob Marley blowde nog
\u2014\u2014\u2014\u2013               Che rookte een sigaar
\u2014\u2014\u2014\u2013                              Lenin mijmerde over een revolutie.
Jongens speelden op straat oorlogje, meisjes waren indianen
\u2014\u2014\u2014\u2013 die jongens scalpeerden.
Vroeger was alles beter, je had geen burgerrechten
\u2014\u2014\u2014\u2013 geen emancipatie, hongerwinters stonden voor de deur.<\/p>\n\n\n\n

\u015eerik rommelt hier data en feiten lekker door elkaar. En hij laat zien dat we erg ver terug moeten om bij een tijd te komen waar alles beter was, sterker nog, dat zo\u2019n tijd niet bestaat. Ik denk dat het ook populistische politici op de hak neemt die een verleden verheerlijken waarin de \u2018asielcrisis\u2019 nog niet bestond.<\/p>\n\n\n\n

Om 23.02, als het gammele bootje over de steeds onrustiger wordende zee vaart, wordt de lezer door elkaar geschud, vooral wie de neiging heeft tot automatisch medeleven met alle toekomstzoekers. In het bootje bevindt zich Kawa, een IS strijder. Die verloochent nu zijn haat tegen het door hem wreed en fanatiek bestreden vrije westen door er met vrouw en twee kinderen heen te vluchten. Een paar van zijn gruweldaden worden precies beschreven. En nu zal hij daarvoor \u2018een bolster met stekels, een dichtgetimmerd alibi\u2019 moeten vinden om als vluchteling te worden binnengelaten. Of hij zich daarna als terrorist zal ontpoppen vertelt het verhaal niet.<\/p>\n\n\n\n

\u015eerik is steeds de alwetende verteller die buiten tijd en ruimte staat. Hij blijft met vaderlijke aandacht heel dicht bij zijn toekomstzoekers, leest hun gedachten en gevoelens. Blijft ook bij ze als hij hun gevecht tegen de verdrinkingsdood gruwelijk plastisch beschrijft. Met diezelfde onvoorwaardelijkheid beschrijft hij de abstractere vluchtverhalen uit de geschiedenis. En ook zijn lezers laat hij niet aan hun lot over. Want net als het misschien te schrijnend wordt, komt er een grappige opsomming: \u2018Laat ons praten over rozen die straks in bloei komen \/ over onbezonnen rivieren, over huisdieren \/ over kraaienpootjes, over voortreffelijke verjaardagstaarten.\u2019<\/em> Of de dichter becommentarieert zijn tekst: \u2018Een ekster vliegt van het westen naar het oosten, waarom eigenlijk.\u2019<\/p>\n\n\n\n

En steeds is er die bloemrijke taal, soms op het barokke af. Een opvallend kenmerk ervan is het veelvuldig gebruik van bijvoeglijk naamwoorden. Dat is een riskante onderneming in de po\u00ebzie. Het wordt gauw clich\u00e9matig of druipend van valse lyriek. \u015eerik werkt er zorgvuldig mee, zodat we nergens hetzelfde woord hoeven te tellen om te constateren dat het te vaak voorkomt. Het strooien met onverwachte, soms exotische bijvoeglijk naamwoorden bevordert de zangerigheid van de taal en het toont de precieze en liefdevolle blik van de dichter op de werkelijkheid. Die is te mooi om haar af te doen met schrale taal. Dat er in al die rijkdom een enkele keer gezondigd wordt tegen de grammatica zal de schrijver, als hij erop gewezen wordt, meer pijn doen dan de lezer. Zo schrijft hij soms woorden die aan elkaar horen los, zoals oud-en-nieuwviering; rept hij van \u2018de oproer\u2019 waar dat \u2018het oproer\u2019 moet zijn en vergat hij kruid te verbeteren in kruit. En oh ja, de spellingwijzer vindt dat boomhei boomheide heet.<\/p>\n\n\n\n

Tot slot een citaat uit het hoofdstuk \u2018Het gepiep van het scharnier, 01.40 uur\u2019. De toekomstzoekers zijn door de mensensmokkelaar in een oude opblaasboot met buitenboordmotor de zee opgestuurd. De man zelf is veilig aan wal gebleven, hij heeft ze alleen zijn gebed meegegeven: \u2018Allah, sta deze lui bij opdat ze een schitterende toekomst krijgen.\u2019 Inmiddels zijn ze ruim drie uur op zee, het is gaan waaien en dreigende stormwolken naderen. Geen land te bekennen, de zee en de wind ontpoppen zich tot gevaarlijke vijanden. Angst neemt bezit van de opvarenden. \u201cPappa, wanneer zijn wij daar?\u201d herhaalt zich op de lippen van kinderen\u2019.In hun morsige bagage het stilste bewijs dat ze het leven waard zijn.
In hun kleren opvliegende kraanvogels
\u2014\u2014\u2014\u2013                                          vleugelslagen van libellen
\u2014\u2014\u2014 de zuivere roep van de nachtzwaluwen, geruis van sprinkhanen.
In elke plooi van het lichaam
\u2014\u2014\u2014\u2013              de kostbaarste aanmoediging van het zuiverste leven.
In hun donkere ochtend begint het zingen van het roodborstje
\u2014\u2014\u2014\u2013    dat de eerste stralen van de opkomende zon begroet.
De weerloze helderheid van stemmen die sterren plukken.
De onvoorwaardelijke vriendschap
\u2014\u2014\u2014- in hun zwijgende bagage het transparante respect
\u2014\u2014\u2014- in hun zuinige bagage de bewolkte afkeer
\u2014\u2014\u2014\u2013de vertroebelende vooroordelen, murw onbegrip.
De spartelende storm gooit spottend water op hen, op hun natte voeten
\u2014\u2014\u2014\u2013            velen proberen te hozen met drinkbekers
\u2014\u2014\u2014\u2013                              met handpalmen
om vraatzuchtige zee terug te gooien in hebberige zee.<\/p>\n\n\n\n

Ali \u015eerik heeft een groots werk geschreven waarmee hij vluchtelingen hun volwaardige plek als mens geeft in de geschiedenis. De toekomstzoekers worden individuen onder zijn handen. De vraag is of onze harten groot genoeg zijn om ze er allemaal een plekje in te geven, met ook alle naamloze vluchtelingen uit de geschiedenis erbij. Het is ook de vraag of een gelover in het gevaar van asielzoekers door dit boek op andere gedachten zal komen. Misschien, juist omdat het niet \u2018een probleem\u2019 behandelt, maar meereist met mensen, waardoor je een stukje van hun verleden leert kennen, hun hart en hun verlangen. Wat ze willen is wat iedereen wil: vrijheid, liefde, hoop voor de toekomst. En we delen de wens van de vissers in het land van bestemming: \u2018Ze hopen dat ze geen lichaam opvissen \/ vooral geen kind, geen vrouw. \/ Vooral geen man, geen baby .\/ Vooral niemand.\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Door Anneruth Wibaut Op het eerste boek van Ali \u015eerik, Land van weemoed, werd ik verliefd op de rijke taal waarin het in vrije versvorm zijn familie bezingt, eerste en tweede generatie arbeidsmigranten uit Turkije. En nu ligt er weer zo\u2019n werk, ook in epische verzen, dit keer over het lot van vluchtelingen, van nu en […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[8],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aliserik.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/996"}],"collection":[{"href":"https:\/\/aliserik.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/aliserik.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aliserik.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aliserik.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=996"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/aliserik.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/996\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1001,"href":"https:\/\/aliserik.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/996\/revisions\/1001"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aliserik.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=996"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aliserik.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=996"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/aliserik.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=996"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}